Užičko klizalište

Ležište krem krečnjaka “Goveđača” nalazi se na udaljenosti od 3 km od Sirogojna (oko 20 km od centra Zlatibora), neposredno pored opštinskog asfaltnog puta Ravni – Sirogojno. Površina kamenoloma je 4, 40 ha.

Ležište krem krečnjaka “Goveđača” nalazi se u eksploataciji od 1960. godine. Ta eksploatacija je bila vrlo primitivna, vađeni su blokovi manjih dimenzija i slati u Aranđelovac na preradu, da bi se kasnije izgradio manji pogon za preradu kamena u selu Sirogojno od strane firme “ Mermer” koja se ubrzo spojila sa građevinskom firmom Zlatibor iz Užica.

U 1976. godini izvršena su istrazivanja od strane NEMETAL Biroa iz Beograda koji je sačino svoj elaborat u decembru 1976. godine i glavni projekat 1977. godine. Zbog nedostatka sredstava za opremanje i proizvodnju rudnik nije u eksploataciji od 1980 godine.

Ležište se nalazi na nadmorskoj visini 700 - 800m, dosta je ravno i zauzima padinu planiske kose sa nagibom od 30%. Istražne radove prilikom izgradnje pomenutog elaborata vršili su Zavod za geološka i geofizička iztraživanja, Beograd i Nemetal Biro iz Beograda.

Laboratorijska ispitivanja izvršio je Institut za ispitivanje materijala, Beograd.

Istraživanjima je utvrđeno da krečnjak leži na površini pokriven beznačajnom kolicinom jalovine.

Provedenim istraživanjima utvrđeno je da je ležište dobrog kvaliuteta jer:

- leži na javnom putu trećeg reda
- nema raskrivke
- tektonski pokreti stvorili su blokove takvih dimenzija da se mogu sa serijskom opremom manipulisati do mesta koje je najpovoljnije za rezerve i sirove blokove
- u eksploataciji izostaju dve faze rezanja (u odnosu na masivna ležišta)
- iskorišćavanje mase preko 50 %
- kamen je prijatne bledo-žućkaste boje sa ukrasnim fosilima rudista i korala vrlo povoljnih fizičko-mehaničkih osobina

Prema ispitivanjima, kamen je sledećih karakteristika:
- jačina na pritisak srednji 1622kp/cm2
- jačina na pritisak srednji u vodom zasićenom stanju 1182
- jačina posle smrzavanja 779
- poroznost 0,008 %
- upijanje vode 0,25 %
- otporan na Na2So4
- otpornost na habanje struganjem 18,93

Proračun rezervi je vršen po obema poznatim metodama.

Obračunate su rezerve A i C kategorije, čiji se položaj vidi iz geološke karte ležišta.

- Rezerve A kategorije 308.036 m3.
- Rezerve C1 kategorije 92.550 m3

Analizom rada prerade kao i probnim rezanjem utvrđeno je iskorišćenje ukupno 48 % ili računato na komercijalni blok 40%, te je dobijen rezultat komercijalnih blokova 123.214 m3, blokova van kategorije 24.643 m3 ili preko 3.300.000 m2 ploca. Položaj A rezervi prema graničnim masama je takav da se u celini mogu otkopati. Vek eksploatacije je procenjen na 123, 2 godine.

Predmetna istraživanja su izvršena 1977. godine. Kapacitet preduzeća koje je vršilo eksploataciju bio je manji od 300 m3 godišnje te kako je preduzece prestalo sa eksploatacijom ovog nalazista 1980. godine praktično su sve reserve utvrdjene elaboratom ostale netaknute. Neposredno uz samo nalazište postoji izgrađena trafostanica, a pored samog nalazišta prošao je i javni vodovod.

Od ranije eksploatacije ostale su hiljade kubika, kamenih okoraka-komada blokova. Potržnja za ovim kamenom je velika na Zlatiboru, i cena jednog m3 lomljenog kamena utovarenog na kamion na licu mesta iznosi najmanje 50 evra po m3.

Sa pločama ovog kamena obložen je gradski trg u Užicu koji je radjen 1961. godine kao i veći broj novoizgradjenih objekata na Zaltiboru i okolini.

Kompletna dokumentacija Elaborata i Glavnog projekta, moze se dostaviti na uvid po zahtevu.